Chương 6 — Nhà họ Đậu
Tử Mạch Trường An · Trang 1 / 4
Tổ tiên của Đậu Tri Vi vốn là một gã bán hàng rong, nhà không có lấy một mảnh đất cắm dùi, nhờ một phen cơ duyên trùng hợp mới cưới được một nha hoàn của nhà buôn nọ trong trấn làm vợ. Y dùng mười lượng bạc sính lễ mà vợ mang theo mua được một mẫu hai phân đất ở thôn Bắc Lâu, huyện Chân Định, từ đó an cư lạc nghiệp, sinh con đẻ cái, dòng dõi ngày một đông.
Đó chính là khởi nguồn của dòng họ Đậu Bắc Lâu sau này nổi tiếng khắp chốn.
Ông cố của Đậu Tri Vi mười tuổi đã vào làm học việc trong hiệu tơ lụa của chủ cũ của mẹ mình. Mười bốn tuổi ra nghề, hai mươi tuổi đã lên làm nhị chưởng quầy của hiệu vải lụa. Ông chủ định gả nha hoàn thân tín của con gái mình cho y, nhưng y không muốn con cháu mình cả đời cứ xoay quanh ông chủ, bèn muốn cưới cô con gái của một gã tú tài nghèo ở đầu tây trấn, họ Hác, làm vợ.
Năm hai mươi mốt tuổi, y dùng tám lượng bạc dành dụm được từ chắt bóp ăn mặc của mình làm sính lễ, cưới nàng Hác về, rồi mất luôn chức nhị chưởng quầy.
Y dẫn nàng Hác về thôn Bắc Lâu, nhận lấy đôi quang gánh bán hàng rong của cha, cùng ba mươi mẫu ruộng tốt mà cha y cả một đời cặm cụi làm lụng mới dựng nên cơ nghiệp. Mùa màng bận rộn thì cày cấy, mùa nông nhàn thì đi khắp các thôn xóm bán buôn.
Mùa hè năm sau, nàng Hác sinh cho y một thằng cu mập mạp kháu khỉnh.
Y gặp một thương nhân thu mua bông ở đầu làng.
Phủ Chân Định vốn trồng bông.
Gã thương nhân thu mua bông muốn tìm người thông thạo các hộ nông dân bản địa để giúp mình thu mua bông.
Cha y tự tiến cử mình. Nhờ bản lĩnh khổ luyện được trong hiệu vải lụa, chỉ liếc mắt một cái là biết ngay bông có bị pha tạp hay không, tay nhấc lên một cái là biết bông nặng bao nhiêu cân, lại còn biết tính bàn tính, biết ghi chép sổ sách.
Qua mùa hè, ngoài thù lao đã thỏa thuận trước, gã thương nhân thu mua bông còn thưởng thêm cho ông cố của Đậu Yến mười lượng bạc, và hẹn với y rằng đến tầm này năm sau sẽ lại tìm y đến giúp.
Đến mùa đông, ông cố của Đậu Tri Vi đã đi khắp mười dặm tám thôn của huyện Chân Định. Đợi đến mùa hè năm sau, nhà nào trồng bao nhiêu bông, bông tốt hay xấu, hộ trồng bông ăn ở có dễ chịu hay không, y nắm rõ ràng từng ly từng tí; thu bông, cân bông, tính sổ, nhập kho, ghi sổ, không một chút sai sót. Gã thương nhân kia chỉ việc phe phẩy quạt ngồi dưới bóng cây uống trà là xong.
»Xem ra, có ta hay không có ta cũng như nhau, ta ở đây còn phải tốn tiền trọ và tiền ăn.« Gã thương nhân cười nói với ông cố của Đậu Tri Vi, »Ta có một ý này. Ta ứng trước cho ngươi một phần tiền, ngươi tự đi thu mua bông, rồi đem số bông thu được tới chỗ ta, dựa vào bông tốt hay xấu mà ta thanh toán với ngươi. Ngươi thấy thế nào?«
Nhà họ Đậu chính là khởi nghiệp từ việc thu mua bông như vậy.
Đến đời ông nội của Đậu Tri Vi, người nhà họ Đậu đem bông thu mua được từ các huyện Chân Định, Hoạch Lộc, Nguyên Cực, Bình Sơn, Hành Đường... buôn bán xuống Giang Nam, đổi lấy tơ lụa Giang Nam đem bán sang Tứ Xuyên, rồi lại vận chuyển dược liệu Tứ Xuyên lên Kinh sư đổi thành bạc, chế tác thành những món trang sức kiểu mới bán cho quan lại giàu sang của phủ Chân Định.
Ông nội của Đậu Tri Vi chỉ cần yên tâm đọc sách, thi lấy công danh là được.
Chỉ có điều, ông có treo mình lên xà nhà, đâm đùi lấy máu mà khổ công đèn sách thì cũng chỉ đỗ được đến tú tài.
Nhưng điều đó không ngăn cản ông cưới được cô con gái của cử nhân họ Triệu ở thôn An Hương, huyện Hành Đường bên cạnh làm vợ.
Nhà họ Triệu với nhà họ Đậu thì khác hẳn nhau!
Người ta có gia phả hẳn hoi.
Trong nhà tuy chỉ có một trăm hai mươi mẫu đất, nhưng tổ tiên người ta có thể truy ngược tới thời Chu Mục Vương. Hơn nữa, »Triệu« còn là quốc tính của triều trước, tổ tiên nhà họ Triệu là vào lúc đổi triều thay đại mới từ cố đô Biện Kinh dọn đến đây ở.
Họ Triệu ở An Hương cũng là bên ngoại của Đậu Tri Vi.
Sau khi ông nội của Đậu Tri Vi thành thân với nàng Triệu, sinh được hai người con trai. Con trưởng là Đậu Hoán Thành, con thứ là Đậu Diệu Thành.