Tử Mạch Trường An - Chương 6 — Nhà họ Đậu - 清風書屋

Đậu Diệu Thành không muốn mẹ lo lắng, lại cũng chẳng muốn cúi đầu trước anh cả, bèn buột miệng: »Mẹ xem đám làm quan ấy, có ai là không tranh nhau nịnh bợ? Chưa cần mở miệng, đã có người dâng cơm dâng rượu dâng bạc, còn sợ dâng rồi người ta không nhận. Con khác anh cả, con một ngày không kiếm được bạc thì một ngày không có gì ăn.«

Triệu thị lại nghe lọt tai. Bà cười khà: »Con tưởng mẹ già lẫn rồi chắc.« Trong lòng lại nghĩ, con trai cả chỉ có chừng ấy bổng lộc, mà mỗi lần về nhà, không phải hiếu kính mẹ nhân sâm yến sào thì cũng là châu báu ngọc ngà, vợ con cháu chắt của đại phòng bốn mùa quần áo trang sức năm năm đổi mới, thấy vậy thì ngày tháng quả thực khá giả lắm. Lời con trai cả nói có lý, nhưng mối buôn của con trai thứ cũng chẳng dễ dàng gì. Lần trước đến phủ Tùng Giang, để tiếp đãi mấy vị quan lão gia ấy, uống rượu đến nỗi ngửi thấy mùi rượu là thấy khó chịu. Dẫu vậy, số bạc con trai thứ kiếm được xưa nay chưa từng giấu riêng, đều nộp vào công quỹ, mọi khoản lợi đều chia đôi với con trai cả.

Nghĩ đến đó, bà bỗng thương xót đứa con trai thứ.

Có thân phận quan và không có thân phận quan quả là khác nhau.

Không thế thì người đời sao lại chen chúc đến bể đầu mà làm quan.

Lòng bà lão ngả về đứa con trai thứ ngày ngày hỏi han ân cần trước mặt mình.

Còn Đậu Diệu Thành thì dứt con đường làm quan, mối buôn lại có người quản sự đắc lực giúp sức, càng làm càng lớn, càng làm càng phát đạt, lòng hắn dần dần chuyển sang hưởng thụ.

Ban đầu chỉ là gọi bạn bè đến, chén tạc chén thù, sau đó bắt đầu vào vườn lê nghe hát, rong ruổi chốn phố phường.

Triệu thị biết được, khuyên con trai thứ: »Con là người có thân phận, sao lại chung một bàn rượu với đám đàn bà con buôn bán vặt ấy? Chi bằng mua vài đứa nha đầu thông minh lanh lợi về, mời danh giác ở phủ Chân Định đến dạy, tự nuôi một gánh hát, vừa có thể diện, vừa giải buồn, ngày lễ ngày tết lại có thêm phần rôm rả.«

Có lời này của mẹ, Đậu Diệu Thành còn kiêng dè gì nữa?

Hắn càng chơi bời hoang đường hơn.

Mâu thuẫn giữa hai anh em cũng ngày một sâu hơn.

Triệu thị thấy tình hình không ổn, bèn mời anh trai bên nhà mẹ đẻ đến bàn kế.

Cậu Triệu nghĩ ngợi giây lát, nói: »Anh em ruột thịt thì cũng phải tính toán cho rõ ràng. Chi bằng nhân lúc bà còn sống mà chia nhà đi. Mỗi người sống một nhà, thì cũng chẳng còn gì để nói nhau nữa.«

Triệu thị trầm ngâm hồi lâu, đau lòng hạ quyết tâm: »Thà thế còn hơn để sau khi tôi chết, thiên hạ chê cười chia gia sản không đều. Tiếng xấu chia nhà này, tôi mang vậy. Dù sao tôi cũng là kẻ đã một chân bước vào cửa đất rồi.« Rồi sai gọi con trai cả về: »…Đừng vì mấy việc vặt ấy mà cãi nhau nữa!«

»Mẫu thân, đây không phải việc vặt.« Đậu Hoán Thành không đồng ý chia nhà, cố thuyết phục mẹ, »Con đường khoa cử chỉ vinh một thời, văn chương thì tốt đẹp ngàn năm. Cái gốc để gia tộc đứng vững trong đời không hoàn toàn ở chuyện thi cử, mà môn phong thì muôn phần không thể thiếu. Có khoa cử mà không có môn phong, nếu giữ được bản tâm, không bị say đắm nơi vàng ngọc mà mê hoặc thì còn may, nếu giữ không nổi, quen sống sung sướng mà bỗng chốc sụp đổ, thì còn thảm hơn cả nhà bình thường; có môn phong mà không có khoa cử, sống ngay thẳng, làm người trong sạch, tà khí không dám lấn, tự có phúc duyên. Nhà cậu chính là như vậy…«

»Ta biết, ta biết.« Triệu thị nói cho qua, »là chính ta muốn chia nhà. Ta không muốn nhìn thấy các con ầm ĩ như thế này nữa. Nhất là em con, mười năm sôi kinh nấu sử, kết cục lại ra nông nỗi này. Các con là anh em ruột, con không trông nom nó thì ai trông nom nó? Nhưng anh em cũng như vợ chồng, ngày qua ngày, năm qua năm mà sinh vết xước, tình cảm dù tốt đẹp đến đâu cũng không chịu nổi. Con cứ coi như vì hiếu thuận với ta, mà chia cái nhà này ra đi.«

Đậu Hoán Thành thề trước mặt mẹ: »Con nhất định sẽ trông nom em trai thật tốt. Không cần phải chia nhà…«