Chương 313 — Điều tai nghe mắt thấy

Túi rượu lặng lẽ được chuyền tay giữa những kẻ vô gia cư này. Nhờ ánh lửa trại yếu ớt, Sở Tễ Lâm có thể nhìn rõ sắc mặt từng người: có người mặt đầy nếp nhăn chằng chịt, có người trên mặt đã bị nứt nẻ vì giá lạnh, có người trông còn trẻ hơn một chút, nhưng dáng vẻ thì đã lụ khụ như ông già. Họ quấn những chiếc áo bông rách rưới, thậm chí chỉ là một đống giẻ rách đã không còn nhận ra được là quần áo, một mùi hôi khó ngửi tỏa ra từ người họ: những kẻ này rõ ràng chẳng có cơ hội tắm rửa.

«Uống ngụm rượu ấm người hẳn lên.» Một kẻ vô gia cư cất giọng khàn khàn nói.

Túi rượu cuối cùng quay về tay Sở Tễ Lâm, y lắc nhẹ, kinh ngạc phát hiện trong đó vậy mà vẫn còn lại một chút.

Người ngồi đối diện đống lửa nói: «Để dành chút đi, biết đâu có ngày lại nhờ nó cứu mạng mình.»

Sở Tễ Lâm im lặng cất túi rượu trở lại trong ngực, rồi khẽ thốt lên một câu: «Đúng là một đêm đông giá lạnh…»

«Cách nói chuyện của ngươi văn vẻ ghê,» kẻ vô gia cư bên cạnh khẽ cười, «nhưng trời đúng là lạnh thật.»

Người đối diện đống lửa lẩm bẩm: «Mùa đông năm ngoái đâu có lạnh thế này.»

Bên cạnh lập tức có người chế giễu: «Mùa đông năm ngoái ngươi còn có nhà để ở, đương nhiên ngươi không lạnh rồi!»

«Im miệng!»

Sở Tễ Lâm nghe vậy, bỗng ngẩng đầu lên tò mò xen một câu: «Nhà của ngươi đâu?»

Gã đàn ông ngồi đối diện đống lửa giọng điệu chán nản: «Mới trước đây không lâu bị lão gia kỵ sĩ tịch thu mất rồi… ta nợ lão gia kỵ sĩ năm năm tiền tô, không trả nổi, thế là cả nhà lẫn đất đều bị thu đi.»

Sách Tễ Lâm không khỏi lặng thinh.

Nhưng người đàn ông bên kia đống lửa trại lại không dừng lại, dường như nhớ về những «ngày tháng tươi đẹp» của mình năm ngoái, lão lại lẩm bẩm: «Năm ngoái ta vẫn còn có nhà, còn có một mảnh đất nhỏ… ta còn có cả vợ nữa cơ mà!»

«Vợ lão chết mấy năm trước rồi,» người ngồi cạnh Sách Tễ Lâm khẽ nói, «giờ đầu óc lão chẳng còn tỉnh táo nữa.»

«Đều tại cái ‹pháp án đại xá địa tô› ấy cả,» một người đàn ông trẻ đang khua đống lửa trại nói, «dính vào là chẳng có chuyện gì tốt lành.»

«Pháp án đại xá địa tô?» Sách Tễ Lâm sững người một lát, rõ ràng là y chưa từng nghe nói tới pháp án này.

Ở vương quốc An Tô, các quý tộc đất đai từ bá tước trở lên đều có thể ban bố một mức độ «tư pháp» nhất định trên lãnh địa của mình, tùy theo tước vị cao thấp mà phạm vi ban bố pháp luật cũng khác nhau, kẻ thì định được thuế suất, kẻ thì đúc được tiền tệ, kẻ thì quy định được quyền thừa kế ruộng đất. Ngoài một bộ luật vương quốc chung chung ra, các điều khoản pháp luật trên lãnh địa của quý tộc khắp nơi có thể nói là hỗn tạp vô trật tự, vô cùng rối loạn, thậm chí có khi mâu thuẫn với nhau. Những thứ pháp luật lung tung ấy không chỉ là thử thách mà các thương nhân, mạo hiểm giả đi lại giữa các lãnh địa buộc phải đối mặt, mà còn gây ra rắc rối lớn cho những người ngoại xứ không quen tình hình như Sách Tễ Lâm.

«Là pháp luật do bá tước Belli ban bố mười năm trước,» người đàn ông trẻ nói, «bá tước cho phép người thuê ruộng được khất địa tô, năm đầu tiên nợ tô không phải chịu roi vọt và tịch thu tài vật, nhưng năm thứ hai nợ tô thì phải nộp gấp đôi tô cũ, năm thứ ba lại gấp đôi nữa, năm thứ tư lại gấp đôi nữa… đến năm thứ năm mà vẫn không trả nổi thì nhà cửa ruộng đất đều bị thu về. Bá tước bảo đấy là ban ơn, để những kẻ vì thỉnh thoảng mùa màng kém mà không nộp nổi tô có cơ hội trả nợ, cho nên mới gọi là ‹pháp án đại xá›; còn nếu liền năm năm đều không nộp nổi tô, thì đấy là lười biếng ngu dốt thực sự, không xứng tiếp tục cày cấy đất của ngài nữa…»

Người quấn áo bông rách rưới bên cạnh Sách Tễ Lâm thở dài: «Nhưng chẳng mấy ai trả nổi, phần lớn người ta sau năm năm đều thành ra như chúng ta thế này.»

Đây là một cái bẫy! Một cái bẫy đơn giản đến không thể đơn giản hơn!

Một hộ nông dân làm sao có thể trả nổi khoản tô nợ trong tình cảnh địa tô cứ liên tục tăng gấp bội như thế này? Chưa nói đến cái tỷ lệ cao gấp mười mấy lần sau năm năm, ngay cả năm thứ hai thôi, họ cũng đã khó mà trả nổi rồi — bởi họ vốn dĩ chẳng thể nào tích cóp nổi lương thực thừa hay tiền bạc để đối phó với khoản địa tô tăng vọt vào năm thứ hai!

Trước khi pháp án này được thi hành, nợ tô cùng lắm chỉ bị roi vọt và tịch thu một phần tài vật, nhưng sau khi pháp án được thi hành, bất kỳ ai nợ tô đều chắc chắn sẽ bị thu hết ruộng đất và nhà cửa — thế nhưng hộ nông dân bình thường căn bản không thể hiểu nổi điều ấy.

Bởi vì họ không biết chữ, cũng chẳng biết tính toán… lại càng không có dư thừa tinh lực trí óc để nghĩ tới những thứ khác ngoài việc cày cấy làm ruộng.

Trong tuyệt vọng, họ đối mặt với món nợ không thể nào trả nổi, và trong tuyệt vọng, họ mất đi ruộng đất cùng nhà cửa, nhưng rốt cuộc đến cả chuyện vì sao lại thế này họ cũng không hiểu nổi.

Sách Tễ Lâm nhìn đống lửa trại nhỏ bé trước mắt, bỗng nhiên cảm thấy những ký ức trong óc mình về chuyện bảy trăm năm trước mọi người dắt tay kề vai sát cánh sưởi ấm cho nhau bỗng trở nên mờ nhạt.

Người đàn ông bên kia đống lửa trại vẫn đang khẽ lẩm bẩm: «Năm ấy ta có một mảnh đất nhỏ, ngay bên bờ sông… ta còn có cả vợ nữa cơ mà!»

Có người huých lão một cái: «Thôi, đừng nói nữa, nói nhiều lắm chỉ tổ hít gió lạnh.»

«Phải thêm củi rồi…»

«Đừng bỏ hết vào, còn lâu mới sáng trời.»

«Đợi trời sáng thì đến nhà thờ Diệu Thần đi, đi sớm chút, cháo còn nóng được.»

«Nhưng cũng đừng sớm quá, mục sư mới đến múc cháo chẳng khuấy mấy, lại quen múc từ trên xuống, đi sớm quá thì chỉ được uống nước loãng thôi.»

Sách Tễ Lâm lặng lẽ lắng nghe, với thính giác mạnh mẽ của tinh linh, chàng nghe thấy tiếng đàn thất huyền và trống lục lạc trong tòa lâu đài xa xôi rốt cuộc đã yên tĩnh trở lại.

Chàng thức trọn một đêm, cho đến khi nơi chân trời xa xa mơ hồ hiện ra một đường sáng mảnh, ánh huy của cự nhật xuyên qua tầng mây phản chiếu rọi vào thị trấn.

Tiếng chuông nhà thờ vang lên từ phương xa, Sách Tễ Lâm đứng dậy, còn những kẻ vô gia cư miễn cưỡng coi như đã ngủ được một giấc kia cũng lần lượt vùng vẫy ngồi dậy: tiếng chuông nhà thờ chính là tín hiệu đánh thức họ.

Đống lửa trại đã gần tắt hẳn, chút hơi nóng còn sót lại chẳng thể nào truyền tới người ngồi sưởi, bọn vô gia cư hoạt động đôi tay đôi chân đã cứng đờ, mong sao có thể hồi phục chút sức lực trước khi mặt trời thực sự lên, điều ấy giúp họ giữ được phần thức ăn lĩnh được nơi cửa nhà thờ; thế nhưng khi mọi người đều đã đứng dậy, lại có một người vẫn ngồi nguyên tại chỗ.

Chính là kẻ đêm qua ngồi đối diện đống lửa trại.

Có người bước tới đẩy một cái, thân hình còng xuống ấy liền đổ xuống đất: lão đã chết.

Bọn vô gia cư lặng lẽ nhìn cảnh tượng ấy, có người thở dài: «Đêm qua thiếu mất mấy khúc củi.»

«Năm ngoái lão còn có nhà của riêng mình cơ đấy…»

Sách Tễ Lâm mặt không đổi sắc, những người bảy trăm năm trước từng dắt tay nhau tiến bước giữa bóng tối và khốn cùng, con cháu của họ lại dựng nên một vương quốc như thế này sao?

Chàng quay người lại, bước về phía con phố sắp sửa được ánh nắng soi rọi.

Chàng phải mau chóng trở về lãnh địa Cecil.